O novo papel dun camiño tradicional

O camiño é a construcción tradicional que respondía eficazmente á función mobilidade e que actuaba como soporte físico de valores tanto simbólicos como relacionales.
O camino era un lugar de relacións interpersonais. Á diferencia dos desplazamentos modernos en coche surxían expontáneamente conversas cando se cruzaban ou coincidían varios camiñantes.
A súa sección resolvía todos os problemas con un único material, normalmente pedra excavada. O tipo de perfil que tiña deixaba paso ás rodas dos carros ao mesmo tempo que mantiña unha banda central máis elevada que servía de zona de paso cando chovia, sendo a auga evacuada pola zona das rodas. Cada certo tempo había unha salida que evitaba inundacións.

O mundo cambiou radicalmente nos últimos 30 anos. O rural que se mantivo estable durante xeneracións mudou, urbanizouse. A agricultura de subsistencia xa non é un medio de vida válido na sociedade moderna. As novas xeneracións autoexiliáronse de lugares como XXXX en busca de algo máis. A estrada reemplazou ao camiño, e aqueles camiños que non se adaptaron ao paso do automóvil foron esquecidos.
Nesta nova situación de abandono non se manteñen os camiños como se facía antes. A falta de uso continuado produce que a vexetación medre sen control. As evacuacións de auga ao non ser mantidas entúpense e o camino inúndase en certos tramos.
Tamén aparece unha pérdida da memoria colectiva do lugar. Un lugar é definido por unha memoria colectiva, é decir, unha serie de experiencias e recordos comúns e compartidos das persoas que interactúan con el. Esas referencias poden ser físicas (árbores, pedras, muros, marcos) ou metafísicas (lendas, historias, acontecementos). Cando se perde esa memoria (norte ou fuga dos habitantes) eso vólvese un non-lugar. Non entendamos o non-lugar como algo negativo, é simplemente un novo estado da memoria colectiva, o estado tábula rasa, unha volta do territorio á sua virxinidade. Hoxe en día, un centro comercial cheo de tendas de marcas, acumula máis memoria e referencias do que esa aldea. Sen habitantes, as referencias que non foron escritas pérdense e o lugar retorna a un estado semi virxen.

O rural é apenas unha palabra que se enseña nos libros de historia e que xa non existe no mundo occidental actual. O rural era un conxunto de modos de vida e relación concretas que hoxe son irrecuperables. Xa non existe a dicotomía cidade-campo. Todo é urbano. Por eso os camiños non van volver a ser o que foron. Pero con as intervencións adecuadas poden adaptarse e reconvertirse en outra cousa que faga parte das dinámicas urbanas modernas. Conscientes desta realidade formulamos as nosas propostas.
Para a sociedad de hoxe os valores de “eco” e “healthy” mesturados con un neo-bucolismo resultan atractivos como vía de escape temporal. Non falamos de xente que viva e traballe de modo autosuficiente ca agricultura, senon de inquilinos urbanos que buscan esos valores espirituais ou outros máis materiais coma o baixo prezo do solo ou menores impostos. Así a aldea de XXXX móstrase como un recipiente adecuado para recibir segundas moradas de urbanitas, turismo rural ou modernas terapias experimentales para deficientes usando animais. Esto conforma un neorrural urbano donde internet, coches e alta tecnoloxía hibridan con lareiras e arquitectura de pedra e madeira. O rural xa non se entendido como un polo autosuficiente, senon com parte dunha rede de relacións hipertextuais donde o efecto túnel relaciona XXXX directamente con unha rua céntrica de Ourense ou con a Gran Via de Madrid sen pasar polos canais locais (a vila de Allariz).

Planteamos a recuperación do camino tradicional mediante rutas de senderismo, rutas saudaveis para servir a esas novas dinámicas, capaces de adaptarse a cambios rápidos de función. As visuais do camiño serán e controladas. Farase un tratamento dos elementos cando se producen aperturas. Por exemplo, os postes eléctricos que aparecen inevitablemente faranse máis amigables podendo ser pintados para deixar de ser obxectos funcionais e convertindose en referencias do paisaxe (landmarks) en sustitución das refencias perdidas derivadas da perdida de memoria. As antigas referencias que se conserven na escrita deberán ser señalizadas e descontestualizdas, agora primará o seu valor turístico no lugar do simbólico e relixioso. Actuacións puntuais e temporarias coma un tobogán que aparece para unha festa infantil durante un certo período do ano. Reformulamos a esencia do camiño actualizándoo e dotándoo de valores “útiles” para os nosos tempos.

O camino toma un novo papel, desposuido do seu valor de via de comunicación e servicio de acceso ás leiras para ser tercializado e convertido en unha plataforma de ocio.

El Caga-Lava o DC01X

Autor/Coordinator: Borja L. Comendeiro
Fecha/Date: 2009

Surge la idea de integrar dos actividades aparentemente contradictorias (una de limpieza, la otra de ensuciar) a partir de la necesidad de crear un espacio de cuarto de baño mínimo en el proyecto Residencia Contendor.

Se trata de un mueble de 80cm de ancho con una profundidad de 65cm "plegado" y un máximo de 110cm "desplegado". Está pensado para las actividades evacuativas, lavado de manos, limpieza dental, afeitado y depilado y almacenamiento de productos de higienización y enseres de baño. Consta de un inodoro y una pila de lavado retráctiles, un área con espejo y espacio para soportar los materiales de cepillado de dientes, lentes de contacto, desodorantes y demás productos de uso frecuente y un área de armarios.

Está pensado como un producto industrializable para aquellos lugares que necesiten un gran ahorro de espacio. Se basa en la idea plug&play, donde sólo necesita en obra las esperas de la bajante y el suministro de agua para ser conectado y comenzar a funcionar inmediatamente.

Residencia de Estudiantes en Campus de Elviña

Autor/Coordinator: Borja L. Comendeiro
Fecha/Date: 2009

Se trata de una solución de emergencia para alojar de la manera más económica y rápida posible a 1000 Estudiantes Universitarios en el Campus de Elviña.

Es un proyecto que se abordará desde un funcionalismo radical. El número máximo de módulos apilados, 4, viene dado por el límite de lo aceptable para subir por una persona joven sin ascensor. Cada unidad de habitación tendrá 80 módulos. Para dotar de identidad a cada unidad de habitación, existen cuatro tipos de acabado de los módulos (azul, rojo, verde, amarillo) que serán combinados al azar con cuatro colores diferentes de la pieza frontal de acristalamiento, generando 16 tipos de módulos diferentes (azul-azul, azul-rojo, azul-verde, azul-amarillo, rojo-azul, rojo-rojo, rojo-verde, rojo-amarillo, verde-azul, verde-rojo, verde-verde, verde-amarillo, amarillo-azul, amarillo-rojo, amarillo-verde, amarillo-amarillo) que a su vez serán combinados al azar para conformar las diferentes unidades de habitación, haciendo que cada unidad sea completamente diferente de las demás.

Se usa un módulo diseñado a partir de un contenedor industrializado de barco. Se buscaba realizar la mínima cantidad de intervención posible, sólo lo necesario para separar el espacio mínimo destinado a baño y aclimatar y acondicionar la unidad. Se crea un nuevo mueble que ahorra espacio al combinar el lavabo con el inodoro y un armario, el Cagalava o DC01X.

Se agrupan verticalmente los módulos por "apilamiento indiscriminado" y se añaden las prótesis de los núcleos de circulación y escaleras. Todo ello se implanta sobre una solera de hormigón produciendo una arquitectura de coste mínimo, montaje rápido y alto componente industrializado.